Donald Trump mới đây tuyên bố rằng Mỹ nên có mức lãi suất thấp nhất thế giới. Theo ông, cứ mỗi 1% cắt giảm lãi suất, chính phủ có thể tiết kiệm khoảng 600 tỷ USD và qua đó giúp xóa bỏ thâm hụt ngân sách.
Nghe qua thì rất hợp lý. Lãi suất thấp hơn đồng nghĩa chi phí vay nợ thấp hơn. Nhưng câu chuyện thực tế phức tạp hơn khá nhiều.
Con số 600 tỷ USD có thực tế không?
Tính đến đầu năm 2026, nợ công Mỹ vào khoảng 38,5 nghìn tỷ USD. Trong đó, phần nợ do công chúng nắm giữ tức phần thực sự chịu lãi suất thị trường khoảng 31 nghìn tỷ USD.
Nếu giả sử lãi suất trung bình giảm 1%, về mặt toán học, chính phủ có thể tiết kiệm khoảng 310–380 tỷ USD mỗi năm. Con số 600 tỷ USD có thể dựa trên kịch bản nợ cao hơn trong tương lai hoặc tính thêm các yếu tố mở rộng, nhưng với dữ liệu hiện tại thì 600 tỷ USD có phần phóng đại.
Điều đúng ở đây là: lãi suất giảm chắc chắn giúp giảm chi phí lãi vay. Nhưng mức tiết kiệm thực tế thấp hơn tuyên bố.
Lãi suất thấp nhất thế giới có cần thiết không?
Hiện lãi suất Fed đang quanh vùng 3,5–3,75%. So với Nhật Bản (gần 0%) thì Mỹ cao hơn rất nhiều, nhưng so với nhiều nền kinh tế mới nổi thì vẫn thấp hơn.
Mỹ không nhất thiết phải có lãi suất thấp nhất thế giới để cạnh tranh, vì USD vẫn là đồng tiền dự trữ toàn cầu. Lãi suất cao hơn thậm chí còn giúp thu hút dòng vốn quốc tế vào trái phiếu Mỹ.
Nếu Mỹ hạ lãi suất quá mạnh, USD có thể suy yếu, lạm phát có thể quay lại, và niềm tin vào trái phiếu dài hạn bị ảnh hưởng.
Cắt lãi suất có xóa được thâm hụt ngân sách?
Đây là điểm quan trọng nhất.
Thâm hụt ngân sách Mỹ năm 2025 khoảng 1,8 nghìn tỷ USD. Chi phí lãi vay tuy lớn (khoảng 1 nghìn tỷ USD mỗi năm) nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất của thâm hụt.
Nguyên nhân chính đến từ:
Chi tiêu an sinh xã hội (Social Security, Medicare)
Cắt giảm thuế trong nhiều năm
Ngân sách quốc phòng và các chương trình liên bang
Ngay cả trong kịch bản cực đoan là lãi suất về 0% (điều gần như không thể), số tiền tiết kiệm được vẫn chưa đủ để “xóa” hoàn toàn thâm hụt. Nói cách khác, lãi suất thấp có thể giảm áp lực, nhưng không giải quyết được gốc rễ của vấn đề ngân sách.
Lợi ích nếu lãi suất thấp hơn
Không thể phủ nhận, nếu Fed hạ lãi suất:
Chính phủ vay rẻ hơn
Doanh nghiệp và người dân vay rẻ hơn
Thị trường chứng khoán hay crypto thường hưởng lợi
Tăng trưởng kinh tế có thể được kích thích
Trong giai đoạn COVID, lãi suất gần 0% đã giúp Mỹ bơm thanh khoản lớn để cứu nền kinh tế mà không làm chi phí lãi bùng nổ ngay lập tức.
Về mặt chính trị, lãi suất thấp cũng thường giúp thị trường tài sản tăng mạnh điều mà bất kỳ chính quyền nào cũng thích.
Nhưng rủi ro nằm ở đâu?
Nếu Mỹ cố giữ lãi suất quá thấp trong bối cảnh lạm phát còn tiềm ẩn:
Lạm phát có thể quay trở lại
USD yếu đi
Bong bóng tài sản hình thành
Nhà đầu tư đòi lợi suất cao hơn ở trái phiếu dài hạn
Một vấn đề lớn khác là sự độc lập của Fed. Tổng thống không trực tiếp quyết định lãi suất. Nếu thị trường lo ngại thâm hụt ngày càng lớn, lợi suất trái phiếu dài hạn vẫn có thể tăng dù Fed cắt lãi suất ngắn hạn. Khi đó, lợi ích tiết kiệm chi phí lãi vay có thể không đạt được như kỳ vọng.
Tuyên bố của Trump có một phần logic kinh tế: lãi suất thấp hơn giúp giảm chi phí vay nợ. Nhưng nó đơn giản hóa một bài toán rất phức tạp.
Thâm hụt ngân sách không chỉ đến từ lãi suất cao. Nó đến từ cấu trúc chi tiêu và thu ngân sách kéo dài nhiều năm.
Muốn thực sự “xóa” thâm hụt, Mỹ cần cải cách chi tiêu, cải cách thuế và kiểm soát tăng trưởng nợ dài hạn chứ không chỉ trông chờ vào việc Fed hạ lãi suất.
Ở góc nhìn thị trường, nếu Mỹ thực sự bước vào chu kỳ lãi suất thấp sâu hơn, crypto và tài sản rủi ro có thể hưởng lợi trong ngắn hạn. Nhưng về dài hạn, câu hỏi lớn vẫn là: hệ thống tài chính toàn cầu có thể chịu được mức nợ khổng lồ này bao lâu?
Anh em nghĩ sao, lãi suất thấp là giải pháp thật sự hay chỉ là liều thuốc giảm đau tạm thời cho vấn đề ngân sách Mỹ?