Tối qua mình ngồi đọc lại tokenomics whitepaper của @MidnightNetwork (bản tháng 6/2025) và có một phần khiến mình dừng lại khá lâu. Đó là cơ chế block rewards ở khoảng trang 25.
Ban đầu mình nghĩ nó sẽ giống nhiều blockchain khác – kiểu có halving hoặc giảm phát theo chu kỳ mạnh. Nhưng Midnight lại chọn một hướng khá khác: phát hành token theo dạng giảm dần rất từ từ, gần giống một đường cong kéo dài nhiều năm.
Cốt lõi của mô hình nằm ở cái gọi là Reserve Pool. Hiểu đơn giản thì toàn bộ phần thưởng block được lấy từ một kho token đã được phân bổ sẵn. Mỗi block, giao thức chỉ rút ra một tỷ lệ cố định của số token còn lại trong Reserve để làm reward.
Nghe thì đơn giản, nhưng hệ quả khá thú vị.
Tỷ lệ phân phối không đổi, nhưng vì lượng token trong Reserve giảm dần theo thời gian nên reward mỗi block cũng tự động nhỏ dần.
Whitepaper đưa ra ví dụ rất dễ hiểu:
Nếu Reserve có 1000 token và tỷ lệ phân phối là 10% thì block đầu trả 100, còn lại 900. Block sau trả 90, còn 810. Block tiếp trả 81, rồi cứ thế giảm dần.
Nó giống kiểu lãi kép nhưng chạy ngược lại.
Điểm mình thấy đáng chú ý là mô hình này tránh được những cú sốc nguồn cung lớn như halving. Thay vì mỗi vài năm reward giảm mạnh một lần, Midnight chọn cách để phần thưởng giảm dần một cách mượt mà theo thời gian.
Ngoài phần base reward đó, mỗi block còn có hai thành phần: fixed subsidy và variable reward.
Phần fixed subsidy thì khá đơn giản – luôn được trả cho block producer.
Nhưng phần variable lại phụ thuộc vào mức độ sử dụng của block. Nếu block được lấp đầy bởi transaction thật thì producer sẽ nhận phần thưởng lớn hơn. Nếu block khá trống thì phần variable sẽ chuyển nhiều hơn về Treasury.
Cơ chế này tạo ra một incentive khá thú vị. Producer vẫn có thu nhập cơ bản để vận hành node, nhưng nếu network có nhiều activity thì họ sẽ được thưởng thêm.
Ngược lại, khi block không được sử dụng nhiều thì một phần reward sẽ tích lũy vào Treasury để phục vụ cho việc phát triển hệ sinh thái.
Khi nghĩ về hướng đi của Midnight thì cách thiết kế này cũng khá hợp lý.
Vì dự án tập trung vào privacy và zero-knowledge proofs, nên transaction có thể phức tạp và chiếm nhiều dữ liệu hơn so với chain thông thường. Việc khuyến khích các block được sử dụng hiệu quả có thể giúp tối ưu tài nguyên của network.
Một điểm nữa mình thấy đáng chú ý là Treasury trong mô hình này có thể nhận dòng token khá ổn định theo thời gian. Nếu ecosystem phát triển tốt thì quỹ này có thể trở thành nguồn hỗ trợ cho developer và các dự án build trên Midnight.
Tất nhiên, mọi thứ trong whitepaper luôn trông rất logic trên lý thuyết.
Câu hỏi lớn hơn vẫn là liệu mô hình incentive này có đủ hấp dẫn để thu hút validator và builder hay không. Vì cuối cùng thì sự sống còn của một blockchain vẫn phụ thuộc vào adoption thực tế.
Dù vậy, cá nhân mình thấy đây là một cách tiếp cận khá thú vị. Thay vì chạy theo narrative giảm phát cực mạnh, Midnight có vẻ đang thiết kế tokenomics theo kiểu ổn định dài hạn, giống một hệ thống được xây để tồn tại nhiều thập kỷ.
Mình vẫn đang đọc thêm các phần khác của whitepaper để hiểu rõ hơn cách toàn bộ cơ chế vận hành.
Không biết mọi người thì sao – anh em thích mô hình halving mạnh kiểu Bitcoin, hay kiểu phát hành giảm dần từ từ như Midnight hơn?