Generatywna sztuczna inteligencja (AI) obiecuje zaoszczędzić czas na pisaniu tekstów, ale w rzeczywistości często staje się pułapką, która pochłania więcej zasobów, niż daje. Z danych raportu OpenAI wynika, że pisanie tekstów stanowi 24% wszystkich interakcji z ChatGPT — to najpopularniejsze zadanie wśród użytkowników. To logiczne: pisanie jest trudne, brakuje czasu, a tu gotowe rozwiązanie pod ręką. Tylko nie wszystko jest tak różowe, jak się wydaje na pierwszy rzut oka.
Zanim po raz kolejny zlecisz pisanie listu lub raportu algorytmom, warto zadać sobie cztery proste pytania. Odpowiedzi na nie pomogą zrozumieć, czy AI naprawdę ułatwi ci życie, czy po prostu przeniesie problem z jednej płaszczyzny na drugą.
Powód 1. Oszczędność czasu czy iluzja pomocy?
Korzystanie z ChatGPT lub podobnych narzędzi nie zwalnia cię z konieczności pisania. Po prostu zmienia rodzaj pracy: zamiast pisania, prezentacji czy tekstu towarzyszącego, piszesz prompt. I tutaj zaczyna się najciekawsze — efektywny prompt wymaga nie mniej wysiłku niż sam tekst.
Dobry prompt to nie jedno zdanie, a cały akapit z jasnymi instrukcjami, kontekstem i oczekiwaniami. Aby otrzymać od AI coś naprawdę użytecznego, trzeba poświęcić czas na formułowanie zapytania, a następnie na redagowanie wyniku, a często — i na kilka iteracji przeróbek. Jeśli jesteś doświadczonym autorem, ale nowicjuszem w pracy z sztuczną inteligencją, gratuluję: korzystanie z AI może kosztować cię więcej czasu i nerwów niż samodzielne napisanie tekstu.
Powód 2. Praca dla kolegów w prezencie
Przekazując pisanie tekstu w ręce algorytmów, ryzykujesz przerzucenie swojej pracy na barki tych, którzy otrzymają wynik. Bez odpowiedniej kontroli AI generuje to, co badacze nazywają śmieciami — treści, które wyglądają przyzwoicie, ale przy bliższym przyjrzeniu okazują się bezsensownymi pustkami.
Twoim obowiązkiem jest sprawdzenie jakości tekstu przed wysłaniem. Jeśli nie masz na to czasu, następny czytelnik spędzi go na rozszyfrowywaniu niejasnych sformułowań i poprawianiu błędów. A jeszcze straci nerwy — i to już twój problem.
Badanie BetterUp ujawniło trzeźwiące wyniki: 53% odbiorców niskiej jakości treści generowanych przez AI odczuwa irytację, 38% — zakłopotanie, 22% — obrażenie. Cena takiego podejścia to nie tylko stracony czas kolegów, ale i zepsute relacje w zespole. Przekładanie odpowiedzialności rodzi urazę, a to znacznie poważniejsze niż jakiekolwiek zerwane terminy.
Powód 3. Pamięć i głębokość zrozumienia
W szalonym rytmie dnia pracy zdolność AI do natychmiastowego tworzenia szkiców, podsumowywania spotkań i wyodrębniania kluczowych punktów wydaje się ratunkiem. Jeśli przygotowujesz krótkie streszczenie z rutynowego spotkania dla nieobecnych kolegów — dlaczego nie skorzystać z pomocy algorytmów? Twoim zadaniem jest tylko udokumentowanie informacji, a tutaj AI rzeczywiście przyspiesza proces.
Ale jeśli wróciłeś z konferencji, gdzie dowiedziałeś się o przełomowej technologii, która zmieni twoją branżę, i teraz musisz przekazać tę wiedzę zespołowi — warto się zastanowić. Badania pokazują poważne neurofizjologiczne korzyści płynące z samodzielnego pisania, zwłaszcza odręcznie. Ten proces aktywuje wiele obszarów mózgu odpowiedzialnych za kontrolę ruchu, percepcję sensoryczną i przetwarzanie informacji. Efekt to głębsze zrozumienie i lepsze zapamiętywanie materiału.
Powolność pisania to nie wada, a jego mocna strona. To ona zapewnia korzyści kognitywne. Zanim zlecisz zadanie AI, zapytaj siebie: czy szybkość jest warta tego, co tracisz? Może tak. A może tracisz coś ważnego, wybierając skrót.
Powód 4. Prywatność nie znosi niedbałości
Bądź ostrożny z wprowadzaniem poufnych lub oryginalnych tekstów do narzędzi sztucznej inteligencji. ChatGPT, Claude, Copilot i inne platformy uczą się na danych, które im udostępniasz. Tak, można zmienić ustawienia prywatności, aby informacje nie były zapisywane, ale wielu użytkowników nie wie o tej opcji lub zapomina ją aktywować.
W niektórych firmach obowiązują surowe polityki korzystania z AI, które jasno określają, jakie dane można i trzeba wprowadzać do algorytmów. Inne opracowały własne wewnętrzne narzędzia, wytrenowane na odpowiednich korporacyjnych zbiorach danych, gdzie informacje pozostają wewnątrz systemu.
Kiedy pracujesz samodzielnie i nie możesz oprzeć się na korporacyjnych zasadach, ocena ryzyka spoczywa na twoich barkach. Wielu autorów, na przykład, włącza do umów i książek klauzule zabraniające wykorzystywania ich tekstów do szkolenia AI. Jeśli tworzysz oryginalne treści, a następnie wprowadzasz je do algorytmów w celu edycji lub korekty stylu, zbadaj konsekwencje i ustal rozsądne granice użycia.
Opinia AI
Z perspektywy ewolucji technologicznej dyskusja o zasadności używania AI do tekstów przypomina spory dotyczące wprowadzenia kalkulatorów w latach 70.: matematycy obawiali się wtedy, że studenci zapomną, jak liczyć w pamięci. Historia pokazała — narzędzie nie zastąpiło umiejętności, a zmieniło jego zastosowanie. Matematyka odeszła od rutynowych obliczeń w stronę rozwiązywania skomplikowanych problemów. Z tekstami może zdarzyć się to samo: zamiast walczyć z formatowaniem listów, autorzy skoncentrują się na strategii komunikacji i kreatywnych zadaniach.
Paradoks polega na tym, że sama umiejętność formułowania efektywnych promptów staje się nowym rodzajem pisania — bardziej zorganizowanym i precyzyjnym. Te same „paragrafy instrukcji”, o których mówi się w artykule, to już tekst wymagający jasności myśli i zrozumienia docelowej publiczności. Pytanie nie brzmi, czy używać AI, ale jak szybko profesjonaliści zaadaptują tę umiejętność i gdzie przebiega granica między automatyzacją rutyny a utratą ekspertyzy.
