BITCOIN CÓ MỘT VẤN ĐỀ… NHƯNG KHUNG THỜI GIAN MỚI LÀ ĐIỀU QUAN TRỌNG
Gần như toàn bộ Bitcoin đã được đào. Trong tổng nguồn cung tối đa 21M BTC, khoảng 20M BTC đã được đào kể từ khi Bitcoin ra đời vào năm 2009, nghĩa là khoảng 95% nguồn cung đã được tạo ra trong ~17 năm đầu tiên. Tuy nhiên, khoảng ~1M BTC còn lại sẽ mất hơn một thế kỷ để đào, với phần Bitcoin cuối cùng dự kiến xuất hiện vào khoảng năm 2140. Tốc độ phát hành chậm dần này xảy ra vì phần thưởng khối bị cắt giảm một nửa khoảng mỗi 4 năm. Mọi người đang đọc bài này, bao gồm cả Thuận, nhiều khả năng sẽ không sống đến ngày đó.
Tuy nhiên, tác động đến kinh tế khai thác sẽ đến sớm hơn rất nhiều. Phần thưởng khai thác hiện tại là 3.125 BTC cho mỗi khối sau kỳ halving năm 2024 và dự kiến sẽ giảm xuống dưới 1 BTC vào năm 2032. Điều này có nghĩa là giá BTC nhiều khả năng sẽ cần tăng đáng kể từ nay đến lúc đó để cân bằng bài toán kinh tế, vì thợ đào sẽ nhận được ít BTC hơn cho mỗi khối, nhưng mỗi BTC lại có giá trị cao hơn.
Thợ đào rất quan trọng vì họ bảo vệ mạng lưới, nên bất kỳ yếu tố nào ảnh hưởng đến thợ đào đều ngay lập tức làm dấy lên lo ngại về bảo mật. Lý thuyết là theo thời gian, thợ đào sẽ kiếm được ít hơn từ phần thưởng khối và nhiều hơn từ phí giao dịch, đây là thiết kế dài hạn của mạng lưới. Trong giai đoạn bùng nổ Ordinals năm 2023, phí giao dịch thậm chí đã vượt phần thưởng khai thác trong một số khối. Tuy nhiên điều này không phải lúc nào cũng tốt cho mọi người, vì mạng lưới trở nên tắc nghẽn và phí giao dịch tăng cao. Một kịch bản thực tế hơn là các giao dịch nhỏ hằng ngày cuối cùng sẽ chuyển sang Lightning Network (Layer 2), còn chuỗi chính sẽ được sử dụng cho các giao dịch giá trị lớn, nơi tính bảo mật và độ tin cậy quan trọng hơn tốc độ và chi phí rẻ.
Đôi khi có những lo ngại rằng phần thưởng giảm có thể làm giảm lợi nhuận của việc khai thác, nhưng hệ thống sẽ tự điều chỉnh thông qua các lực thị trường. Nếu việc khai thác trở nên không còn lợi nhuận, những thợ đào kém hiệu quả sẽ ngừng hoạt động, độ khó mạng lưới sẽ điều chỉnh giảm và lợi nhuận sẽ ổn định trở lại cho những thợ đào còn lại. Cơ chế này phần nào giống với khai thác vàng, nơi một số mỏ có thể tạm thời hoạt động thua lỗ và các nhà khai thác chi phí cao sẽ rời khỏi thị trường khi giá giảm. Tuy nhiên, sự so sánh này không hoàn toàn chính xác vì vàng không phụ thuộc vào thợ đào để duy trì việc xử lý giao dịch như Bitcoin.
Một giả thuyết mới hơn cho rằng khi BTC ngày càng gắn kết với hệ thống tài chính truyền thống, một hệ sinh thái lớn hơn sẽ phụ thuộc vào nó. Ngày nay đã có cả một ngành công nghiệp được xây dựng xung quanh Bitcoin, bao gồm các nền tảng giao dịch, dịch vụ lưu ký, mạng lưới thanh toán, Spot ETF, các khoản vay thế chấp bằng BTC, các công ty nắm giữ BTC trong bảng cân đối kế toán, và thậm chí nhiều dự án altcoin. Vì ngày càng nhiều doanh nghiệp phụ thuộc vào sự tồn tại của Bitcoin, có thể sẽ xuất hiện những động lực kinh tế mạnh để các tổ chức này hỗ trợ và duy trì mạng lưới, ngay cả trong những giai đoạn việc khai thác không mang tới lợi nhuận, bởi họ vẫn hưởng lợi khi Bitcoin tiếp tục tồn tại và vận hành an toàn.
Cuối cùng, bản thân Bitcoin vẫn là một thí nghiệm lớn trong thiết kế tiền tệ. Nhưng thực ra mọi thứ khác trong tài chính cũng vậy. Tiền pháp định, ngân hàng trung ương, lãi suất, và toàn bộ hệ thống tiền tệ hiện đại đều là những thí nghiệm được định hình bởi thời gian, chính sách và hành vi con người. Có hệ thống tồn tại hàng thập kỷ, có hệ thống thất bại hoặc thay đổi. Bitcoin chỉ đơn giản là chương mới nhất trong câu chuyện dài đó. Đồng thời, khung thời gian cũng rất quan trọng. Những cuộc tranh luận về điều gì sẽ xảy ra trong 50 hay 100 năm tới rất thú vị về mặt trí tuệ, nhưng thường không thực tế khi nói đến việc xây dựng tài sản trong một đời người. Thị trường vận động theo chu kỳ tính bằng năm và thập kỷ, không phải bằng thế kỷ. Sự thật là không ai biết chính xác các hệ thống này sẽ trông như thế nào trong nhiều thế hệ tới. Các động lực sẽ thay đổi, công nghệ sẽ tiến hóa và những cấu trúc mới sẽ xuất hiện. Theo nghĩa đó, toàn bộ hệ thống tài chính là một thí nghiệm đang diễn ra, và Bitcoin chỉ là một trong những thí nghiệm thú vị nhất đang được thử nghiệm trong thời gian thực.
