Từ những con tàu rực cháy trên vùng vịnh đến thảm hoạ môi trường tại Tehran và dòng người sơ tán tại Lebanon , thế giới đang chứng kiến một Trung Đông rạn nứt sâu sắc và sự sụp đổ của mọi nỗ lực ngoại giao .

Cuộc xung đột giữa liên quân Mỹ - Israel và Iran đã bước sang tuần thứ hai với mức độ tàn khốc chưa từng có . Không chỉ dừng lại ở các cuộc không kích tiêu diệt lãnh đạo cấp cao , chiến sự đã lan ra “yết hầu” Hormuz , đe doạ bóp ngẹt dòng chảy năng lượng và kích hoạt làn sóng biểu tình bạo lực trên toàn cầu .

Những cột khói đen từ tàu chở dầu bốc cháy, dòng người sơ tán khỏi các khu vực chiến sự và làn sóng biểu tình lan khắp nhiều châu lục đang phản ánh mức độ lan rộng của cuộc đối đầu giữa United States, Israel và Iran.

Bản đồ các cuộc tấn công vào các tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi chiến sự bắt đầu.

Sau gần hai tuần giao tranh, tâm điểm của căng thẳng đang dịch chuyển về Strait of Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược được xem là “yết hầu năng lượng” của thế giới. Tuyến đường này vận chuyển khoảng 20% nguồn dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Khi các cuộc tấn công vào tàu dân sự và cơ sở năng lượng gia tăng, nguy cơ gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu ngày càng rõ rệt.

Lãnh tụ tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei, tuyên bố Tehran sẽ tiếp tục đáp trả các đòn tấn công và duy trì việc phong tỏa Hormuz nếu cần thiết. Động thái này có thể khiến khủng hoảng năng lượng và an ninh hàng hải lan rộng ra ngoài khu vực Trung Đông.

* Tàu dầu liên tiếp bị tấn công

Danh sách các tàu bị tấn công theo dữ liệu của ISW/AEI

Theo dữ liệu của Institute for the Study of War và dự án Critical Threats Project, ít nhất 16 tàu dân sự đã bị tấn công kể từ khi chiến dịch quân sự bắt đầu. Các mục tiêu bao gồm tàu chở dầu, tàu container và tàu hàng rời.

Một số vụ tấn công được cho là sử dụng xuồng mang chất nổ hoặc máy bay không người lái trên biển. Nhiều tàu chở nhiên liệu tại khu vực Basra của Iraq đã bốc cháy dữ dội sau khi bị tập kích.

Những vụ việc này đánh dấu bước leo thang mới trong chuỗi tấn công nhằm vào tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

* Biểu tình lan khắp thế giới

Các cuộc biểu tình diễn ra trên khắp toàn cầu

Không chỉ trên chiến trường, xung đột cũng bùng phát mạnh mẽ trên mặt trận dư luận.

Theo dữ liệu của Armed Conflict Location & Event Data Project, chỉ trong một tuần đã ghi nhận hơn 990 cuộc biểu tình liên quan đến chiến sự tại Iran trên toàn cầu.

Các cuộc tuần hành diễn ra tại nhiều khu vực từ Trung Đông, châu Âu đến châu Mỹ. Tại Pakistan, các cuộc đụng độ giữa người biểu tình và lực lượng an ninh đã khiến nhiều người thiệt mạng.

Trong khi đó, tại các thành phố lớn của United States như New York City hay Los Angeles, nhiều cuộc biểu tình phản đối chiến dịch quân sự cũng đã diễn ra.

* Nguy cơ thảm họa môi trường

Các cuộc không kích nhằm vào cơ sở năng lượng cũng làm dấy lên lo ngại về tác động môi trường.

Khói bốc lên nghi ngút sau các cuộc không kích được báo cáo vào vùng ngoại ô phía nam Beirut, nhìn từ Baabda (Lebanon) ngày 6/3.

Sau các đợt tấn công vào kho nhiên liệu quanh Tehran, những cột khói đen dày đặc chứa các hợp chất độc hại như hydrocarbon và sulfur dioxide đã bao phủ phần lớn thành phố hơn 9 triệu dân.

Chính quyền Iran khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh hô hấp.

* Làn sóng di tản tại Lebanon

Không kích của Israel cũng lan sang Lebanon, đặc biệt tại khu vực ngoại ô phía nam Beirut, nơi được coi là thành trì của lực lượng Hezbollah.

Quân đội Israel đã yêu cầu người dân sơ tán khỏi nhiều khu dân cư trước khi tiến hành các đợt oanh kích. Hàng chục nghìn người buộc phải rời bỏ nhà cửa, nhiều gia đình phải ngủ ngoài đường hoặc trong xe khi các khu nhà bị phá hủy.

* Trung Đông bước vào giai đoạn bất ổn mới

Các cuộc tấn công qua lại đã làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu và đẩy giá dầu tăng mạnh.

Tổng thống Donald Trump cho biết quân đội Mỹ đã tấn công nhiều mục tiêu hải quân và không quân của Iran, tuyên bố phần lớn năng lực quân sự của Tehran đã bị suy yếu.

Tuy nhiên, các đòn trả đũa của Iran và những diễn biến mới đang khiến nhiều quốc gia vùng Vịnh lo ngại. Quan hệ giữa Iran và các nước Arab trong khu vực có nguy cơ rơi vào một “kỷ nguyên lạnh” mới, với sự ngờ vực và cạnh tranh an ninh ngày càng gia tăng.